را به وسيله‌ى رنگ ، سياه كردن است . » يعنى اسلام حتى رنگ موها را كه به سرباز بزرگ اسلام ، چهره‌ى جوان‌ترى مىدهد تا دشمن مرعوب گردد ، از نظر دور نداشته است و اين نشان مىدهد كه چه اندازه مفهوم ( قوه ) در آيه‌ى فوق وسيع است . 3 . وقتى قرآن سرگذشت حضرت موسى « عليه السلام » را بيان مىفرمايد ، او را مردى نيرومند و قوى معرفى مىكند . در يك جا مىفرمايد : فَوَكَزَهُ مُوسى فَقَضى عَلَيْهِ « 1 » « موسى « عليه السلام » تنها يك مشت به آن مرد زد و او درگذشت ! » و در جاى ديگر مىفرمايد : يا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ « 2 » « دختر حضرت شعيب « عليه السلام » خطاب به وى گفت : اى پدر ! موسى « عليه السلام » را استخدام كن ، همانا بهترين كسى كه مىتوانى استخدام كنى ، كسى است كه نيرومند و امين باشد . » 4 . هنگامى كه حضرت هود « عليه السلام » مىخواهد يكى از نعمت‌هاى خدا بر قوم خود را برشمارد ، مىگويد : وَ زادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً « 3 » « و به جسم شما فزونى داد . » هم از آيات قرآنى و هم از تواريخ برمىآيد كه آنها مردمى درشت‌استخوان ، قوىپيكر و نيرومند بودند . از قول آنها مىخوانيم : مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً « 4 » « چه كسى از ما نيرومندتر است ؟ » 5 . خداوند متعال در آيات متعدد ، خود را « قوى » مىنامد . در اينجا به برخى از اين آيات اشاره مىنماييم : عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى * ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى « 5 » « ( خدا ) « 6 » آن‌كس كه قدرت عظيمى دارد ، او [ پيامبر ] را تعليم داده است همان كس كه توانايى فوق العاده و سلطه بر همه چيز دارد . » أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً « 7 » « تمامى قدرت و توانايى از آن خداوند است » أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً « 8 » « آيا آنها ندانستند ، خدا كه آنها را خلق فرموده بسيار از آنان تواناتر است ؟ ! » لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ « 9 » « جز قدرت خدا قوّه‌اى نيست . » إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ « 10 » « همانا روزىبخشنده‌ى [ خلق ] تنها خداست كه صاحب قوت و اقتدارى سخت استوار است . » إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ « 11 » « همانا خداوند توانا و سخت كيفر است . » إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ « 12 » « همانا پروردگار تو مقتدر و پيروزمند است . » كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ « 13 » « خداوند نگاشته و حتم گردانيده كه البته من و

--> ( 1 ) . قصص / 15 . ( 2 ) . قصص / 26 . ( 3 ) . اعراف / 69 . ( 4 ) . فصلت / 15 . ( 5 ) . نجم / 5 و 6 . ( 6 ) . برخى از مفسران ، شديد القوى را به جبرئيل تفسير نموده‌اند كه اين تفسير چندان مناسب به نظر نمىرسد . يكى از ادله‌ى اين مدعا اين است كه خدا معلم پيامبر بوده ، نه جبرئيل و جبرئيل فقط واسطه بوده است . ( 7 ) . بقره / 165 . ( 8 ) . فصلت / 15 . ( 9 ) . كهف / 39 . ( 10 ) . ذاريات / 58 . ( 11 ) . انفال / 52 . ( 12 ) . هود / 66 . ( 13 ) . مجادله / 21 .